Skip to main content

Sigwatera, entoksikasyon nan manje pwason






 

Foto 1 .- Barakouda. Sous : https://images.app.goo.gl/8XqJ8tSJPXKzsrpt8


Pwason se yonn nan pi bon aliman nou ta kapab manje. Li genyen asid gra omega3, pwoteyin, minewo ak vitamin A, D, E. Men pwason yo tou konn lakoz maladi ak entoksikasyon. Nan atik sila a, nap pale de yon ka entoksikasyon alimantè pwason lakoz, ki kouran nan Karayib la, ki rele Sigwatera (ciguatera).


Kisa ki lakoz li ? Kòman pwason yo fè trape li ?

Se yon eleman ki rele sigwatoksin (ciguatoxine) ki lakoz entoksikasyon an. Nan resif koralyen yo (koray), plant nou jwenn nan dlo a pwodui toksin sa yo menm menm. Lè ti pwason ki nan resif la al manje plant sa yo, yo trape li. Kounya suivan prensip chèn alimantè a, gwo pwason ki nan resif yo al manje ti pwason yo. Lè yo manje anpil ti pwason ki deja gen toksin lan, yo menm yo vin genyen l tou nan yon konsantrasyon ki ka afekte moun kap manje yo.

 

Ki pwason ki plis trape li ?

Pwason ki plis trape li se pwason ki viv nan koray. Lè nap konsidere gwo pwason yo, kèk egzanp se barakouda, pwason pèwokè, zangi (moray), vivano.

 

Kòman li manifeste lakay pwason yo ?

Li pa posib pou w di sou je si yon pwason kontamine a toksin nan. Pa gen okenn chanjman ni nan koulè, ni nan gwosè, ni nan gou pwason ki genyen sigwatoksin nan. Anplis, menm kan w kuit pwason an, chalè a pa elimine toksin nan. Konsa tou, kit pwason an konsève nan glas, kit la sale, kit li pran lafimen, kit li seche sigwatoksin nan toujou la.  

 


Foto 2.- Pwason vivano. Sous : https://images.app.goo.gl/1QNDKS5ZVRiMMBvu8



Foto 3 .- Pwason vivano nan yon makèt nan Delma an Ayiti. Kredi : Félix Christ-Love 


Ki siy entoksikasyon an lakay moun?

Lè nou fin manje pwason an, premye siy entoksikasyon yo kapab parèt soti kèk minit pou rive kèk èdtan, sa depan de jan kò moun nan li menm reyaji a toksin lan. Premye siy yo se :

-          Vomisman

-          Dyare  

-          Tèt vire

-          Doulè nan lestomak

-          Fatig

-          Maltèt

 

Nan kèk ka tou, nou kapab jwenn :

-          Laraj dan

-          Gratèl ak pikotman

-          Vizyon twoub

-          Yon sansasyon gou metal nan bouch ou

 

Foto 4.- Poisson perroquet. Sous : https://images.app.goo.gl/8gd49fDqRSSWfXNu9



Foto 5 .- Pwason pèwokè nan yon makèt nan Delma nan Ayiti. Kredi : Félix Christ-Love 

Kòman li trete ?  

Pa gen tretman ofisyèl pou entoksikasyon sila a. Men pami tout tretman tradisyonèl yo, nou genyen luil maskreti ke yo itilize. Apresa, se fè reidratasyon (ak sewòm oral), evite konsome manje/ bwason ki kapab twouble sistèm malad la (kafe, alkòl, pwodui ki fèt ak lèt, tout kalite nwa : pistach, zanmann, nwa). Li konseye tou pou malad la evite fè gwo aktivite fizik.

Efè entoksikasyon ak sigwatoksin nan ki dire sou kèk mwa.

 

Kòman w ka evite li ?

Premye konsèy la se evite manje gwo pwason nou jwenn nan resif yo.

Dezyèm konsèy la, si nap manje pwason sa yo kan menm, evite manje tèt yo, fwa yo, ze yo paske se la toksin lan plis chita.

 

Referans :

-          Anses, 2022. Manger du poisson, pourquoi, comment? 27/05/2024 6h23 AM Lien : https://www.anses.fr/fr/content/manger-du-poisson-pourquoi-comment#:~:text=Pourquoi%20consommer%20du%20poisson%20est,pr%C3%A9vention%20des%20maladies%20cardio%2Dvasculaires

-          Ciguatera fish poisoning fact sheet, 2017. California Department of Public Health Division of Communicate Disease. 3p

-          Centers for disease control and prevention, 2022. Food poisoning from seafood. 27/25/2024 7h 11 AM Lien : https://wwwnc.cdc.gov/travel/page/fish-poisoning-ciguatera-scombroid

-          World Health Organization, 2020. Ciguatera poisoning. 5p 27/25/2024 7h 38 AM Lien : https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/352191/WHO-HEP-NFS-SSA-2022.1-eng.pdf?sequence=1

Labels:

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Pwason fougou, pwazon zonbi, nan kizin, lasyans ak kilti ayisyen

Foto 1- Fougou  Sous :  https://luxury-place.fr/2023/08/30/le-poisson-globe-un-architecte-et-seducteur-sous-marin-qui-drague-en-dessinant-des-ronds/ Pwason sa a nap gade nan foto a rele fougou an franse yo rele li tou « poisson globe ». Se yon pwason w ka jwennn tout kote nan mond lan, e anpil nan kote sa yo, yo manje li men se toujou avèk anpil prekosyon. Pa egzanp, nan peyi Japon, pou w kuit ak vann fougou nan restoran ou, ou oblije gen yon sètifikasyon fòmasyon, yon patant gouvènman an ba ou. Se gouvènman an menm ki jere fòmasyon pou mèt fougou yo afòs yo konsidere ke se yon manje ki danjre.  Kisa ki lakoz fougou an danjre konsa ? Sa ki lakoz fougou an danjre konsa se yon toksin yo rele« Tetwodotoksin ». Pati pi spesifik yo ak kantite yo jwenn toksin lan depann de varyete bèt la, men jeneralman yo jwenn li nan fwa, nan je, nan gonad yo (pati seksyèl yo) ; entesten ak nan po a. Yo pa kapab di sou je pati si genyen toksin nan nan chè pwason an. Men avèk eksperyans pechè...
Post a Comment
Read more

Anisakis, ti vè blan nan aransò yo

 Foto 1.- Anisakis spp nan yon arans ò.  F é lix Christ-Love, 2022 Dènye tan sa yo, anpil konsomatè remake lè yo achte aransò, pwason yo genyen de ti vè blan anndan yo. Vè sa yo se sa yo rele Anisakis . Kisa yo ye ? Ki kote yo sòti ? Ki danje ki gen ladan yo? Jodiya nap debat sijè sa a. Anisakis yo fè pati kategori vè won. Yo ka blanch oswa yon koulè wouj ki atire sou nwa epi yo parèt on jan tòde. Ou jwenn Anisakis pi souvan lakay bèt nan dlo sale. Yo pako jwenn vè sa lakay bèt dlo dous yo ak bèt ki soti nan elvaj. Men sa rive deja yo jwenn li lakay pwason ki fè migrasyon yo, sa vle di pwason ki konn fè aleretou nan dlo sale ak dlo dous. W plis jwenn Anisakis nan pati abdomèn pwason yo ak nan pati yo rele visè yo. Men sa konn rive tou vè an rive nan chè pwason an menm. Anisakis yo alèz pou yo rete lakay gwo pwason tankou dofen, reken yo. Men lè gwo pwason yo rejte yo, yo al kontamine “kristase” tankou chevrèt yo. Ti pwason tankou aran, jòfi ak « sefalopod » t...
Post a Comment
Read more

Sou lanbi, palaso, chatwouj ak lòt ankò

Foto 1: Specimèn kou malakoloji - Laboratwa Zowoloji. Fakilte Agwonomi ak Medsin Veterinè. Félix Christ-Love (2023) Pami bèt nou plis abitye ak yo an Ayiti, nan komès, kuizin oswa nan anviwònman nou, genyen gwoup yo rele « bèt a kò mou san eskèlèt» yo. Nan gwoup sa a, yo rekonèt genyen 85 000 espès anviwon. Nou jwenn bèt sa yo nan lanmè tankou sou latè. Kèk ladan yo nou plis konnen an Ayiti se kalmanson, chatwouj, lanbi, palaso. Nou manje yo, epi nou itilize kokiyaj yo pou dekorasyon. Se toujou yon lakontantman pou nou mete zorèy nou nan kèk kokiyaj pou nou tande « bri vag lanmè » a. Men kokiyaj yo gen plis itilite ak istwa ke sa nou konnen bò lakay nou yo. Nan tèks sa a, nap jwenn yon devlopman sou itilite “bèt a kò mou san eskèlèt” yo, plas yo nan alimantasyon nou, nan anviwònman nou ak danje yo kapab reprezante. Nap jwenn tou kèk referans imaj kap ede nou idantifye kèk ladan yo. Nou kapab kenbe 5 gran itilite lakay yo : 1) Yo ede nan siveye evolisyon (kalite) anviwonman an. Journal ...
Post a Comment
Read more