Skip to main content

Sigwatera, entoksikasyon nan manje pwason






 

Foto 1 .- Barakouda. Sous : https://images.app.goo.gl/8XqJ8tSJPXKzsrpt8


Pwason se yonn nan pi bon aliman nou ta kapab manje. Li genyen asid gra omega3, pwoteyin, minewo ak vitamin A, D, E. Men pwason yo tou konn lakoz maladi ak entoksikasyon. Nan atik sila a, nap pale de yon ka entoksikasyon alimantè pwason lakoz, ki kouran nan Karayib la, ki rele Sigwatera (ciguatera).


Kisa ki lakoz li ? Kòman pwason yo fè trape li ?

Se yon eleman ki rele sigwatoksin (ciguatoxine) ki lakoz entoksikasyon an. Nan resif koralyen yo (koray), plant nou jwenn nan dlo a pwodui toksin sa yo menm menm. Lè ti pwason ki nan resif la al manje plant sa yo, yo trape li. Kounya suivan prensip chèn alimantè a, gwo pwason ki nan resif yo al manje ti pwason yo. Lè yo manje anpil ti pwason ki deja gen toksin lan, yo menm yo vin genyen l tou nan yon konsantrasyon ki ka afekte moun kap manje yo.

 

Ki pwason ki plis trape li ?

Pwason ki plis trape li se pwason ki viv nan koray. Lè nap konsidere gwo pwason yo, kèk egzanp se barakouda, pwason pèwokè, zangi (moray), vivano.

 

Kòman li manifeste lakay pwason yo ?

Li pa posib pou w di sou je si yon pwason kontamine a toksin nan. Pa gen okenn chanjman ni nan koulè, ni nan gwosè, ni nan gou pwason ki genyen sigwatoksin nan. Anplis, menm kan w kuit pwason an, chalè a pa elimine toksin nan. Konsa tou, kit pwason an konsève nan glas, kit la sale, kit li pran lafimen, kit li seche sigwatoksin nan toujou la.  

 


Foto 2.- Pwason vivano. Sous : https://images.app.goo.gl/1QNDKS5ZVRiMMBvu8



Foto 3 .- Pwason vivano nan yon makèt nan Delma an Ayiti. Kredi : Félix Christ-Love 


Ki siy entoksikasyon an lakay moun?

Lè nou fin manje pwason an, premye siy entoksikasyon yo kapab parèt soti kèk minit pou rive kèk èdtan, sa depan de jan kò moun nan li menm reyaji a toksin lan. Premye siy yo se :

-          Vomisman

-          Dyare  

-          Tèt vire

-          Doulè nan lestomak

-          Fatig

-          Maltèt

 

Nan kèk ka tou, nou kapab jwenn :

-          Laraj dan

-          Gratèl ak pikotman

-          Vizyon twoub

-          Yon sansasyon gou metal nan bouch ou

 

Foto 4.- Poisson perroquet. Sous : https://images.app.goo.gl/8gd49fDqRSSWfXNu9



Foto 5 .- Pwason pèwokè nan yon makèt nan Delma nan Ayiti. Kredi : Félix Christ-Love 

Kòman li trete ?  

Pa gen tretman ofisyèl pou entoksikasyon sila a. Men pami tout tretman tradisyonèl yo, nou genyen luil maskreti ke yo itilize. Apresa, se fè reidratasyon (ak sewòm oral), evite konsome manje/ bwason ki kapab twouble sistèm malad la (kafe, alkòl, pwodui ki fèt ak lèt, tout kalite nwa : pistach, zanmann, nwa). Li konseye tou pou malad la evite fè gwo aktivite fizik.

Efè entoksikasyon ak sigwatoksin nan ki dire sou kèk mwa.

 

Kòman w ka evite li ?

Premye konsèy la se evite manje gwo pwason nou jwenn nan resif yo.

Dezyèm konsèy la, si nap manje pwason sa yo kan menm, evite manje tèt yo, fwa yo, ze yo paske se la toksin lan plis chita.

 

Referans :

-          Anses, 2022. Manger du poisson, pourquoi, comment? 27/05/2024 6h23 AM Lien : https://www.anses.fr/fr/content/manger-du-poisson-pourquoi-comment#:~:text=Pourquoi%20consommer%20du%20poisson%20est,pr%C3%A9vention%20des%20maladies%20cardio%2Dvasculaires

-          Ciguatera fish poisoning fact sheet, 2017. California Department of Public Health Division of Communicate Disease. 3p

-          Centers for disease control and prevention, 2022. Food poisoning from seafood. 27/25/2024 7h 11 AM Lien : https://wwwnc.cdc.gov/travel/page/fish-poisoning-ciguatera-scombroid

-          World Health Organization, 2020. Ciguatera poisoning. 5p 27/25/2024 7h 38 AM Lien : https://iris.who.int/bitstream/handle/10665/352191/WHO-HEP-NFS-SSA-2022.1-eng.pdf?sequence=1

Labels:

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Etid sou posibilite tretman dlo ak yon konbinezon Moringa Oleifera ak filtè sab

Nou konnen enpòtans dlo genyen nan lavi nou chak jou. Kit se pou nou bwè oswa pou nou itilize, jwenn dlo a deja se yon gwo bagay. Rapò Oganizasyon Mondyal Lasante nan lane 2017, te fèkonnen gen 2.1 milya moun sou latè ki pa kapab jwenn sèvis dlopotab epi gen 159 milyon ki oblije itilize dlo lanmè, dlo lapli, elatriye. An Ayiti, nan zòn pwovens yo moun yo sitou itilize dlosous, dlo rivyè, dlo lapli ak dlo pi. Men akoz move kondisyon lijyèn ki genyen yon fason jeneral nan tout peyi a, epi divès maladi ki gen rapò ak move dlo tankou kolera, dlo sa yo vin pa san danje vre pou popilasyon an. « Centre de l’information sur l’eau » di nou gen plizyè mwayen pou trete dlo. Genyen tretman fizik (tankou itilizasyon filtè, paswa, osmoz envès…), fiziko-chimik (tankou metòd kowagilasyon-flokilasyon…), chimik (avèk itilizasyon klò), biyolojik (avèkitilizasyon kèk bakteri). Itilizasyon youn oswa lòt metòd yo depann pa egzanp de mwayen ki disponib yo (materyèl, lajan…), kantite dlo pou trete a avèk fina...
Post a Comment
Read more

Anisakis, ti vè blan nan aransò yo

 Foto 1.- Anisakis spp nan yon arans ò.  F é lix Christ-Love, 2022 Dènye tan sa yo, anpil konsomatè remake lè yo achte aransò, pwason yo genyen de ti vè blan anndan yo. Vè sa yo se sa yo rele Anisakis . Kisa yo ye ? Ki kote yo sòti ? Ki danje ki gen ladan yo? Jodiya nap debat sijè sa a. Anisakis yo fè pati kategori vè won. Yo ka blanch oswa yon koulè wouj ki atire sou nwa epi yo parèt on jan tòde. Ou jwenn Anisakis pi souvan lakay bèt nan dlo sale. Yo pako jwenn vè sa lakay bèt dlo dous yo ak bèt ki soti nan elvaj. Men sa rive deja yo jwenn li lakay pwason ki fè migrasyon yo, sa vle di pwason ki konn fè aleretou nan dlo sale ak dlo dous. W plis jwenn Anisakis nan pati abdomèn pwason yo ak nan pati yo rele visè yo. Men sa konn rive tou vè an rive nan chè pwason an menm. Anisakis yo alèz pou yo rete lakay gwo pwason tankou dofen, reken yo. Men lè gwo pwason yo rejte yo, yo al kontamine “kristase” tankou chevrèt yo. Ti pwason tankou aran, jòfi ak « sefalopod » t...
Post a Comment
Read more

Ti douv, gran douv

Foto 1.- Ka kontaminasyon Dicrocoelium dentriticum lakay yon kabrit femèl ki sòti Lestè. Abatwa kominal Kwadèmisyon. Félix Christ-Love 2022 Douv se yon parazit nou jwenn jeneralman kote ki gen ma dlo, marekaj ak zèb. Nou jwenn li lakay plizyè gwoup bèt men alafen se lakay bèt ki manje zèb yo li renmen rete. Genyen de kategori douv : ti douv, gran douv.   Ti douv la ki gen pou non syantifik Dicrocoelium dentriticum lakoz yon maladi yo rele dikwoselyoz. Sik devlopman Dicrocoelium dentriticum la se : kalmanson – foumi – bèt oswa moun (Leberegel, 2021). Nan ka  Dicrocoelium dentriticum kanal yo ki mennen bil la parèt dilate epi li blanch. Lè ou pèse kanal yo, wap wè bil la parèt tou nwa epi wap wè tou vè  Dicrocoelium dentriticum yo . Fwa parèt gonfle, epi se tankou li pouri avèk yon bann tach blanch sou li (Troncy, 1981). Genyen de jiska twa kategori gran douv ki se Fasciola hepatica , Fasciola gigantica , Fascioloides magna . Nan travay sa, nap pale de Fasciola hepa...
Post a Comment
Read more